IT'er worden zonder IT-diploma: hoe werkt een betaald traineeship?

Jeroen van der Made
Jeroen van der Made

Founder

28-09-2026
14 min. read

Het korte antwoord

Ja, je kunt IT'er worden zonder diploma in de IT, zeker als je al een hbo- of wo-diploma in een andere richting hebt. De meest directe route is een betaald traineeship software development of data science. Je wordt eerst geselecteerd op aanleg, krijgt daarna een korte en intensieve opleiding en gaat vervolgens werken bij één vaste werkgever. De arbeidsmarkt staat daarvoor open: ICT-beroepen zijn in 2026 in vrijwel heel Nederland krap tot zeer krap. De drempel ligt dus niet bij je diploma, maar bij de selectie. Kom je door een technisch assessment, dan heb je een realistische kans op een vaste baan.

Traineeship software development of data science: IT'er worden zonder IT-diploma: hoe werkt een betaald traineeship?

Belangrijkste punten

  • In het eerste kwartaal van 2026 is de arbeidsmarkt voor ICT-beroepen in 34 van de 35 arbeidsmarktregio's krap tot zeer krap (Platform Talent voor Technologie, 2026).
  • Het aantal ICT'ers groeide volgens het CBS (2025) van 334 duizend in 2013 naar 603 duizend in 2023.
  • Bij Createment valt 91 procent van de geteste kandidaten af in het technisch assessment. Dat assessment meet vooral aanleg en mentaliteit.
  • Een betaald traineeship van 14 maanden (2 maanden opleiding, 12 maanden werk) eindigt in een vaste baan bij de opdrachtgever.

Waarom word je afgewezen voor IT-vacatures zonder IT-diploma?

Je hebt een master bedrijfskunde en werkt een paar jaar als accountmanager. Je merkt dat je de leukste uren besteedt aan Excel-macro's en het uitpluizen van CRM-rapportages. Je reageert op een vacature voor junior developer en krijgt binnen een week een afwijzing: geen relevante opleiding.

Traineeship software development of data science: IT'er worden zonder IT-diploma: hoe werkt een betaald traineeship?

Dat is frustrerend, maar het zegt weinig over je aanleg. Veel werkgevers filteren nog steeds op diploma, terwijl ze hun IT-vacatures niet ingevuld krijgen. Een switcher heeft zelden te weinig talent. Er is gewoon geen bewijs: je hebt geen cv dat voor je spreekt.

Daar zit de waarde van een traineeship software development of data science met selectie vooraf. Createment BV werd in 2014 in Eindhoven opgericht en draait de gebruikelijke volgorde om. Eerst test het bureau grondig wat iemand kan. Pas daarna volgen de opleiding en de plaatsing bij een opdrachtgever die de trainee zelf kiest. De trainees hebben hbo (ongeveer 60 procent) of wo (ongeveer 40 procent) gedaan, in allerlei richtingen, en de meesten zijn tussen de 24 en 30 jaar. Wil je eerst de basis kennen, lees dan wat je moet weten als je zonder IT-diploma een traineeship start.

Hoe krap is de IT-arbeidsmarkt in 2026 voor zij-instromers?

Het aantal ICT'ers in Nederland is in tien jaar bijna verdubbeld. Volgens het CBS (2025) werkten er in 2023 603 duizend ICT'ers in de Nederlandse economie, tegenover 334 duizend in 2013. Dat is een groei van 81 procent. Toch is de vraag nog altijd groter dan het aanbod.

Platform Talent voor Technologie laat zien dat de arbeidsmarkt voor ICT-beroepen in het eerste kwartaal van 2026 in 34 van de 35 regio's krap tot zeer krap is. Het UWV ziet wel dat de vacaturemarkt afkoelt, met de grootste daling bij webdevelopers. Maar ook na die daling noemt het UWV de spanning voor vrijwel alle ICT-beroepen nog steeds zeer krap.

Betekent dit dat iedereen zomaar binnenkomt? Nee. Een factsheet van het UWV over ICT voegt een nuance toe. Van de WW'ers met een ICT-beroep had 42 procent een middelbaar opleidingsniveau. Onder alle werkenden met een ICT-beroep is dat 28 procent. Je opleidingsniveau telt dus wel mee, maar je studierichting veel minder. Met een diploma in psychologie, rechten of bedrijfskunde laat je zien dat je abstract kunt denken en een zware studie afmaakt.

De deur staat vooral open bij werkgevers voor wie IT de basis van hun bedrijfsprocessen is, maar die niet makkelijk IT'ers aantrekken. Denk aan de Belastingdienst, netbeheerders zoals Alliander en pensioenuitvoerders zoals APG.

Zelf aan de slag:

  • Kijk in het dashboard van Platform Talent voor Technologie hoe krap de markt in jouw regio is.
  • Schrijf drie momenten op waarop je in je werk of studie zelf een technisch probleem oploste.
  • Noem je afstudeeronderzoek in je sollicitatie als bewijs dat je analytisch kunt werken.
  • Zoek eerst in sectoren waar IT kernwerk is: overheid, energie en financiële dienstverlening.

Welke trends veranderen de instap in de IT de komende jaren?

Vier ontwikkelingen bepalen hoe je de komende jaren de IT in komt. Ze wijzen allemaal dezelfde kant op: minder nadruk op het papiertje en meer op wat je aantoonbaar kunt.

Traineeship software development of data science: Waarom word je afgewezen voor IT-vacatures zonder IT-diploma?

Trend 1: Werven op aanleg in plaats van diploma

De SER berichtte over onderzoek van SEO Economisch Onderzoek. Daarin wordt zij-instroom gezien als een structurele oplossing voor de krapte, als werkgevers breder werven en selecteren en investeren in matching en scholing. Het diploma is dan niet meer het eerste filter. Dat wordt een test op logisch denken en leervermogen. Voor jou betekent dit dat het assessment je belangrijkste sollicitatiemoment wordt.

Trend 2: AI verandert het werk van junioren, maar maakt ze niet overbodig

Codeassistenten schrijven routinecode sneller dan een beginner. Het werk van een junior verschuift daardoor naar begrijpen wat code doet, fouten opsporen, testen en vertalen wat een gebruiker nodig heeft. Wie alleen syntax uit het hoofd leert, verliest terrein. Wie leert nadenken over systemen en data, wordt waardevoller. Welke functies daardoor kansrijk blijven, lees je in dit overzicht van kansrijke IT-functies voor starters in 2026.

Trend 3: Eigen mensen binden wint het van inhuren

Veel organisaties vullen gaten met freelancers, detachering of offshore teams. Dat werkt op korte termijn. Maar de kennis vertrekt met de laatste factuur, en externe IT'ers kosten doorgaans fors meer dan eigen medewerkers. Steeds meer werkgevers kiezen daarom voor eigen junioren die ze zelf laten doorgroeien. Een gezonde verhouding tussen intern en extern personeel wordt een doel op zich.

Trend 4: Data en security worden belangrijker

Ook in Europa is digitale vaardigheid een beleidsdoel. Via Digital Opportunity Traineeships binnen Erasmus+ ondersteunt de Europese Commissie stages waarin deelnemers hun ICT-vaardigheden ontwikkelen, bijvoorbeeld in cybersecurity, big data en machine learning. Ook Nederlandse werkgevers vragen naast klassieke softwareontwikkelaars steeds vaker om mensen die data kunnen ontsluiten en systemen kunnen beveiligen. Je hebt als switcher dus meer keus, maar de keuze wordt ook lastiger.

Traineeship software development of data science: wat betekent dit voor jouw keuze?

Een bootcamp verkoopt jou een cursus. Een traineeship levert een werkgever een toekomstige collega. Dat klinkt als een klein verschil, maar het bepaalt wie het risico draagt. Bij een bootcamp betaal je zelf en zoek je daarna zelf werk. Bij een betaald traineeship software development of data science investeert de werkgever en weet je vooraf waar je terechtkomt.

De trends versterken dat voordeel. Werkgevers die op aanleg selecteren (trend 1) en kennis in huis willen houden (trend 3), willen zelf hun kandidaat kiezen. Het model van Createment sluit daarop aan. Kandidaten worden steeds voor één bepaalde opdrachtgever geworven, en die neemt de trainee na veertien maanden in vaste dienst. Het is dus geen permanente uitzendconstructie. Zo komen er per jaar ongeveer veertig trainees terecht bij organisaties als de Belastingdienst, Alliander, APG en VolkerWessels.

RouteTijd tot eerste IT-baanKosten voor jouInkomen tijdens trajectZekerheid op een baan
Betaald traineeship software development of data science (werving per opdrachtgever)2 maanden opleiding, daarna 12 maanden werk€0 collegegeldSalaris vanaf de startWerkgever vooraf bekend, volgens het bureau ruim 97% indiensttreding
Bootcamp (onbetaald)Doorgaans 3 tot 6 maanden, plus zoektijdDoorgaans enkele duizenden euro'sGeenGeen baangarantie
Deeltijd hbo-ICTDoorgaans 4 jaarWettelijk collegegeld per jaarAlleen uit je huidige baanGeen
ZelfstudieDoorgaans 6 tot 24 maanden, sterk wisselendMeestal €0 tot €500 aan cursussenAlleen uit je huidige baanGeen

De route bij werving per opdrachtgever verloopt in acht stappen:

  1. Gerichte werving via vacaturesites en LinkedIn, voor één opdrachtgever.
  2. Een online test van 1 tot 1,5 uur als eerste screening.
  3. Een technisch assessment van een ontwikkelaar: een programmeeropdracht, logisch-redeneertest en gesprek over je aanpak.
  4. Een selectiegesprek met de recruiter of talentmanager van het traineeshipbureau.
  5. Een matchgesprek met de opdrachtgever, die vooraf al weet voor welke functie er wordt geworven.
  6. Contractondertekening vóór de opleiding begint, inclusief salarisafspraken en startdatum.
  7. Een intensieve opleiding van ongeveer twee maanden, gericht op de technieken die de opdrachtgever gebruikt.
  8. Twaalf maanden werken en leren bij de opdrachtgever, gevolgd door een aanbod voor een vast dienstverband.

Die opzet maakt het verschil met veel algemene traineeships. Daar begin je vaak eerst in een brede talentpool en wordt pas later gezocht naar een passende opdracht. Bij een traineeship software development of data science met werving per opdrachtgever is de vacature er al. De opleiding is daarmee geen losstaand programma, maar een voorbereiding op een concrete functie.

Wat leer je in twee maanden?

Twee maanden klinkt kort voor een overstap naar IT. Het is ook geen vervanging voor een volledige hbo-opleiding Informatica. Het doel is praktischer: je opleiden voor een specifieke juniorrol en vervolgens snel ervaring laten opdoen in een team.

Traineeship software development of data science: Hoe krap is de IT-arbeidsmarkt in 2026 voor zij-instromers?

Welke onderwerpen aan bod komen, hangt af van de werkgever en het profiel. Voor een Java- of .NET-traineeship kan het programma bijvoorbeeld bestaan uit:

  • programmeren in Java, C# of Python;
  • objectgeoriënteerd programmeren;
  • Git en samenwerken met versiebeheer;
  • SQL en relationele databases;
  • testen, debugging en clean code;
  • werken met API's;
  • Scrum, Agile en samenwerken in een developmentteam;
  • cloudplatforms, DevOps of CI/CD;
  • communicatieve vaardigheden en consultancyvaardigheden.

De opleiding is meestal fulltime. Reken op lesdagen, opdrachten, zelfstudie en projecten. Wie alleen af en toe in de avonduren wil oefenen, zal in dit type traject vaak moeite hebben om het tempo bij te houden.

Na de opleidingsperiode begint het echte leerproces pas. In een organisatie leer je omgaan met bestaande codebases, tickets, deadlines, security-eisen, code reviews en collega's met verschillende rollen. Die praktijkervaring is vaak waardevoller voor je eerste cv dan nog een extra online certificaat.

Voor wie is een betaald IT-traineeship geschikt?

Een betaald traineeship software development of data science kan interessant zijn voor carrièreswitchers, afgestudeerden zonder IT-opleiding en mensen die al enige technische basis hebben maar nog geen relevante werkervaring. Een exacte vooropleiding is niet altijd vereist.

Wel zoeken werkgevers doorgaans naar mensen die laten zien dat ze technisch kunnen denken en gemotiveerd zijn om zich langdurig te ontwikkelen. Een achtergrond in bijvoorbeeld economie, bèta, techniek, psychologie, gaming, administratie of onderwijs kan prima aansluiten, afhankelijk van de rol.

Je maakt meer kans wanneer je vooraf al iets hebt gedaan met IT. Dat hoeft geen uitgebreid portfolio te zijn. Denk aan:

  • een online cursus programmeren;
  • een kleine applicatie of website die je zelf hebt gebouwd;
  • ervaring met Excel, SQL, data-analyse of automatisering;
  • een GitHub-account met oefenprojecten;
  • een certificaat, bijvoorbeeld in cloud, testing of data;
  • een duidelijke uitleg waarom je juist deze overstap wilt maken.

Voor veel traineeships software development of data science gelden daarnaast praktische voorwaarden. Werkgevers kunnen vragen om een hbo- of wo-niveau, goede beheersing van het Nederlands, woonafstand tot een kantoorlocatie of bereidheid om enkele dagen per week op locatie te werken. Bij functies bij overheid, infrastructuur of financiële instellingen kan ook een screening of Verklaring Omtrent het Gedrag nodig zijn.

Waar moet je op letten voordat je tekent?

Niet elk traineeship software development of data science heeft dezelfde voorwaarden. Lees een aanbod daarom net zo kritisch als iedere andere arbeidsovereenkomst. De belangrijkste vragen zijn:

1. Is er al een concrete opdrachtgever?

Vraag of je vóór de start weet waar je gaat werken, in welke functie en bij welk team. Een traject met een vooraf bekende werkgever biedt meer duidelijkheid dan een algemene plaatsing “bij een van onze klanten”.

2. Krijg je vanaf dag één salaris?

Bij een betaald traineeship software development of data science ontvang je normaal gesproken salaris tijdens de opleiding én tijdens de werkperiode. Controleer ook wat er staat over pensioen, vakantiedagen, reiskosten, thuiswerkvergoeding en eventuele lease- of mobiliteitsregelingen.

3. Staat er een studieschuld of boetebeding in het contract?

Sommige aanbieders rekenen opleidingskosten door wanneer je vroeg vertrekt. Dat kan een redelijke afspraak zijn, maar de hoogte en afbouw moeten duidelijk zijn. Vraag altijd:

  • hoeveel je maximaal moet terugbetalen;
  • in welke situaties de regeling geldt;
  • hoe het bedrag per maand afbouwt;
  • wat er gebeurt als de opdrachtgever de samenwerking beëindigt;
  • of je juridisch advies kunt inwinnen voordat je tekent.

Bij een constructie waarbij de opdrachtgever vanaf het begin voor jou werft en je na veertien maanden overneemt, is het belangrijk dat ook die overgang helder is vastgelegd.

4. Hoe ziet de begeleiding eruit?

Een goed programma heeft meer dan alleen lessen in de eerste weken. Vraag naar coaching, evaluatiemomenten, technische begeleiding, certificeringen en de manier waarop je hulp krijgt wanneer een opdracht moeilijker blijkt dan verwacht.

5. Wat gebeurt er na het traject?

De belofte van een vast contract is aantrekkelijk, maar vraag wat “overname” in de praktijk betekent. Word je automatisch in dienst genomen als je goed functioneert? Is er een proeftijd? Welke functie, schaal en salarisindicatie horen daarbij? Hoe vaak is dit de afgelopen jaren daadwerkelijk gebeurd?

Het salaris: wat kun je verwachten?

Het startsalaris van een IT-trainee ligt meestal lager dan dat van een developer met een paar jaar ervaring, maar je krijgt wel inkomen terwijl je wordt opgeleid. De exacte hoogte verschilt per regio, opdrachtgever, opleidingsniveau en specialisme.

Belangrijker dan alleen het bruto maandbedrag is het totale plaatje:

  • ontvang je salaris tijdens de opleidingsmaanden;
  • bouw je pensioen op;
  • krijg je vakantiegeld en betaalde vakantiedagen;
  • zijn reiskosten, apparatuur en certificaten geregeld;
  • stijgt je salaris na overname;
  • kun je doorgroeien naar medior niveau binnen twee tot drie jaar?

Een lager startsalaris kan acceptabel zijn als daar goede begeleiding, relevante ervaring en een duidelijk perspectief op een vaste baan tegenover staan. Een aantrekkelijk salaris zonder inhoudelijke begeleiding kan op langere termijn juist minder gunstig uitpakken.

Waarom opdrachtgevers hiervoor kiezen

Ook organisaties hebben moeite om ervaren IT'ers te vinden. Door mensen met potentie zelf op te leiden, kunnen zij een bredere groep kandidaten bereiken dan alleen developers met meerdere jaren ervaring.

Voor de opdrachtgever heeft een gericht traineeship software development of data science een paar voordelen:

  • de trainee wordt opgeleid in de gewenste technologieën;
  • de werkgever spreekt de kandidaat al vóór de start;
  • er is tijd om iemand rustig te laten ingroeien;
  • het team krijgt een junior die bewust voor de organisatie heeft gekozen;
  • na het traject blijft kennis langer in de organisatie wanneer de trainee in vaste dienst komt.

Dat verklaart waarom sectoren als overheid, energie, pensioen, bouw en infrastructuur steeds vaker met dergelijke programma's werken. Juist organisaties met complexe systemen en een langdurige IT-vraag hebben belang bij mensen die zich voor langere tijd willen ontwikkelen.

Veelgestelde vragen over betaalde IT-traineeships

Heb ik een IT-opleiding nodig?

Niet altijd. Veel programma's staan open voor zij-instromers met hbo- of wo-niveau, of aantoonbaar denk- en werkniveau. Wel moet je meestal door een assessment komen en laten zien dat je gemotiveerd bent om te programmeren of met data te werken.

Ben ik na twee maanden echt klaar om als developer te werken?

Nee, niet volledig zelfstandig. De twee maanden vormen een intensieve basis. Daarna ontwikkel je je verder in een echt team, met begeleiding, code reviews en praktijkopdrachten. Zie het als een versnelde instap, niet als een afgeronde opleiding tot senior developer.

Is een traineeship software development of data science ook geschikt als ik nog nooit heb geprogrammeerd?

Dat kan, maar de kans op succes is groter wanneer je vooraf al verkent of programmeren bij je past. Probeer bijvoorbeeld een gratis basiscursus Python, JavaScript of SQL. Zo ontdek je niet alleen of je het leuk vindt, maar kun je dat tijdens een sollicitatie ook onderbouwen.

Wat is het verschil tussen een traineeship en detachering?

Bij detachering blijft de professional vaak in dienst van een detacheerder en werkt die bij verschillende klanten. In een traineeship software development of data science met werving per opdrachtgever is de eindwerkgever al bekend. Het doel is dat je na de afgesproken periode rechtstreeks bij die organisatie in dienst komt.

Moet ik na afloop verplicht bij de opdrachtgever blijven?

Dat hangt af van je contract. Een goed traject maakt duidelijk of er sprake is van een terugbetalingsregeling, een minimale duur of alleen de intentie om na afloop een vast contract aan te bieden. Lees deze bepalingen zorgvuldig voordat je tekent.

Kan ik een traineeship combineren met mijn huidige baan?

Meestal niet. De opleiding en de eerste werkperiode zijn doorgaans fulltime. Wie niet meteen kan stoppen met een huidige baan, kan eerst via zelfstudie of een deeltijdopleiding ervaring opbouwen en later solliciteren.

Welke richting biedt de meeste kansen?

De vraag verschilt per regio en werkgever, maar softwareontwikkeling, data, cloud, cybersecurity, testing en functioneel beheer blijven veelgevraagde richtingen. Kies niet alleen op basis van arbeidsmarktkansen: de dagelijkse werkzaamheden moeten ook bij je passen.

Conclusie

Voor wie zonder lange studieperiode de IT in wil, kan een betaald traineeship software development of data science een toegankelijke route zijn. Vooral een traject waarbij vooraf voor één opdrachtgever wordt geworven, geeft duidelijkheid: je weet waar je naartoe werkt, ontvangt vanaf het begin salaris en bouwt direct relevante praktijkervaring op.

Daar staat tegenover dat het programma intensief is en dat contractvoorwaarden belangrijk zijn. Controleer daarom altijd of de opdrachtgever bekend is, hoe de overname is geregeld en of er een terugbetalingsclausule geldt.

Een traineeship software development of data science is geen snelle oplossing zonder inspanning, maar wel een realistische manier om van een andere sector naar IT over te stappen. Met een goede voorbereiding, een helder contract en de bereidheid om veel te leren, kan het de start zijn van een duurzame loopbaan in technologie.

Ontdek hoe Createment BV u kan helpen met uw uitdagingen.

Ben je klaar om je IT-carrière te starten zonder diploma?

Stel je vraag

Bronnen

Deel bericht

GERELATEERDE
BLOGS